Bhutan gospodarzem Global Conscious Food Systems Summit 2026
Paro, Bhutan — wrzesień 2026
Bhutan był gospodarzem Global Conscious Food Systems Summit, który odbył się w dniach 1–4 września 2026 roku i zgromadził liderów, decydentów, naukowców, rolników, przedsiębiorców, przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego oraz ekspertów zajmujących się systemami żywnościowymi z całego świata.
Summit stworzył przestrzeń do spojrzenia na żywność nie tylko przez pryzmat żywienia, rolnictwa, gospodarki i zrównoważonego rozwoju, ale także wartości, kultury, świadomości, relacji międzyludzkich i dobrostanu.
Bhutan, gdzie Szczęście Narodowe Brutto od dawna zachęca do szerszego rozumienia rozwoju, stworzył wyjątkowe warunki do rozmowy o tym, w jaki sposób systemy żywnościowe mogą wspierać zarówno dobrostan człowieka, jak i dobrostan planety.
Międzynarodowi liderzy spotykają się w Bhutanie
W Summit uczestniczyli wysocy rangą przywódcy polityczni i przedstawiciele instytucji międzynarodowych, w tym Premier Bhutanu Dasho Tshering Tobgay, Minister Rolnictwa i Hodowli Younten Phuntsho, Premier Sri Lanki Dr. Harini Amarasuriya, była Prezydent Irlandii i była Wysoka Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka Mary Robinson oraz Zastępczyni Dyrektora Regionalnego UNDP na Azję i Pacyfik i Dyrektor UNDP Bangkok Regional Hub Beate Trankmann.
Ich udział pokazał, że zmiana sposobu, w jaki produkujemy, wybieramy i spożywamy żywność, nie może opierać się wyłącznie na nowych technologiach i rozwiązaniach technicznych. Coraz większe znaczenie mają również przywództwo, wartości, kultura, zdolność do adaptacji i radzenia sobie ze zmianami oraz codzienne ludzkie wybory.
Summit połączył te różne perspektywy, zestawiając globalną politykę z lokalnym doświadczeniem i tworząc przestrzeń do dialogu między sektorami i kulturami.
Poza żywieniem i produkcją
Jednym z głównych tematów wydarzenia była potrzeba spojrzenia poza to, co systemy żywnościowe produkują, i zwrócenia uwagi na szersze warunki, które tworzą.
Żywność łączy rolnictwo ze zdrowiem, klimatem i ekosystemami, ale jednocześnie kształtuje codzienne życie, relacje rodzinne, tożsamość kulturową i wspólnotę. Sposób, w jaki żywność jest uprawiana, dystrybuowana, przygotowywana i dzielona, odzwierciedla wybory dotyczące tego, co społeczeństwa cenią i jakie relacje chcą podtrzymywać.
Ta szersza perspektywa jest szczególnie istotna w Bhutanie, gdzie żywność pozostaje silnie związana z krajobrazem, kulturą, życiem wspólnotowym i tradycjami duchowymi, podczas gdy kraj jednocześnie przechodzi szybkie przemiany społeczne, gospodarcze i demograficzne.
Jedzenie odżywia nie tylko ciało
Prezes Bhutańsko-Polskiego Towarzystwa Przyjaźni Elżbieta Jabłońska wystąpiła podczas Summit z prezentacją „Food Nourishes More Than the Body: Mental Health, Conscious Eating and Healthy Longevity.”
W swoim wystąpieniu spojrzała na żywność z czterech powiązanych ze sobą perspektyw: co dzieje się dzięki niej w naszym organizmie, co w nas przywołuje, jak wspólne jedzenie kształtuje relacje między ludźmi oraz jakie środowisko tworzymy wokół żywności.
Prezentacja zwracała uwagę na to, że jedzenie wpływa nie tylko na zdrowie fizyczne. Jest również związane z pamięcią, tożsamością, relacjami i poczuciem przynależności. Wspólne posiłki mogą łączyć pokolenia, przenosić rodzinne historie i budować poczucie ciągłości pomiędzy różnymi etapami życia.
Stół jako część infrastruktury społecznej
Jedną z najważniejszych myśli wystąpienia było to, że warto zwracać uwagę nie tylko na to, co jemy, ale także na to, jak jemy.
Dwa posiłki mogą mieć niemal identyczną wartość odżywczą, a jednak być zupełnie innym doświadczeniem. Jeden może zostać zjedzony samotnie, w pośpiechu i stresie, drugi — wspólnie, bez pośpiechu, z przestrzenią na rozmowę i poczuciem przynależności.
Z tej perspektywy stół staje się czymś więcej niż miejscem spożywania posiłków. Jest niewielkim, ale ważnym elementem infrastruktury społecznej — przestrzenią, w której podtrzymywane są relacje, spotykają się pokolenia i wzmacnia się poczucie przynależności.
Ma to również znaczenie dla zdrowej długowieczności. Dobre życie przez dłuższy czas zależy nie tylko od kondycji organizmu, ale także od tego, czy człowiek pozostaje blisko innych ludzi, czuje się potrzebny, ma swoje miejsce we wspólnocie i może nadal wnosić coś do jej życia.
Od indywidualnych wyborów do otoczenia, w którym jemy
W prezentacji podkreślono również, że zdrowego odżywiania nie można sprowadzać wyłącznie do silnej woli i indywidualnej dyscypliny.
Na nasze codzienne decyzje wpływa otoczenie: to, jaka żywność jest dostępna, ile kosztuje, co widzimy wokół siebie, co jest wygodne i co w danym miejscu uchodzi za naturalny wybór.
Dlatego świadomy system żywnościowy powinien brać pod uwagę nie tylko decyzje pojedynczych osób, ale także warunki, w których te decyzje są podejmowane.
Dobrze zaprojektowane otoczenie powinno sprawiać, że zdrowszy wybór staje się prostszy i bardziej naturalny w codziennym życiu.
Gelephu Mindfulness City jako żywy prototyp
Ten sposób myślenia nabiera szczególnego znaczenia w kontekście Gelephu Mindfulness City.
Budowa nowego miasta daje rzadką możliwość tworzenia warunków sprzyjających zdrowej długowieczności od samego początku, zamiast próbować naprawiać je dopiero wtedy, gdy pojawią się problemy.
Pytania dotyczą więc czegoś więcej niż samej infrastruktury.
Czy zdrowa żywność będzie zwyczajną częścią codziennego życia, a nie luksusem? Czy mieszkańcy będą mieli miejsca i czas na wspólne posiłki? Czy dzieci będą wiedziały, skąd pochodzi ich jedzenie? Czy osoby starsze pozostaną obecne i aktywne w życiu wspólnoty?
Takie pytania łączą żywność z dużo szerszym sposobem projektowania codziennego życia.
W skali stołu jedzenie może budować więzi społeczne. W skali miasta sposób organizacji dostępu do żywności może stać się częścią infrastruktury wspierającej zdrowie i długowieczność.
Gelephu Mindfulness City daje więc możliwość potraktowania żywności, środowiska, zdrowia psychicznego, relacji społecznych i życia wspólnotowego jako elementów jednego, wzajemnie powiązanego ekosystemu miejskiego.
Szersze rozumienie odżywiania
Na zakończenie prezentacji idea świadomych systemów żywnościowych została połączona z bhutańską filozofią Szczęścia Narodowego Brutto.
Tak jak Szczęście Narodowe Brutto poszerzyło nasze rozumienie postępu, tak idea conscious food (świadomego podejścia do żywności) zachęca do szerszego spojrzenia na to, czym naprawdę jest odżywianie.
Pytanie nie dotyczy więc wyłącznie tego, czy system żywnościowy zapewnia zdrową, dostępną cenowo i przyjazną dla środowiska żywność. Równie ważne jest to, czy wspiera zdrowie psychiczne, wzmacnia relacje między ludźmi i pomaga tworzyć warunki do zdrowego, długiego życia.
W tym ujęciu jedzenie nie jest tylko źródłem składników odżywczych. Staje się częścią społecznej i środowiskowej infrastruktury zdrowej długowieczności.
Global Conscious Food Systems Summit w Bhutanie wprowadził te pytania do międzynarodowej rozmowy o przyszłości żywności, pokazując, że obok nauki, polityki, rolnictwa i ochrony środowiska równie ważne są ludzkie wartości, relacje i dobrostan.
Elżbieta Jabłońska
Bhutańsko-Polskie Towarzystwo Przyjaźni
